R.I.P. Patrick Stewart (1940 – 2026)

Sir Patrick Stewart, de Britse acteur die wereldberoemd werd als Captain Jean-Luc Picard in Star Trek: The Next Generation en als Professor Charles Xavier in de X-Men-films, overleed op 86-jarige leeftijd na een korte ziekte op 28 oktober in Los Angeles.. Hij was een klassiek geschoold Shakespeare-acteur die met zijn karakteristieke stem, intellectuele uitstraling en indrukwekkende présence zowel op het toneel als op het kleine en grote scherm zijn stempel drukte.

Na zijn opleiding aan de Bristol Old Vic Theatre School sloot hij zich in de jaren zestig aan bij de prestigieuze Royal Shakespeare Company. Ruim veertien jaar lang vertolkte hij er uiteenlopende rollen in het klassieke repertoire. Zijn eerste belangrijke televisieoptredens kwamen onder meer in de historische dramaserie I, Claudius (1976) en de spionagethriller Tinker Tailor Soldier Spy (1979).

In 1987 kreeg Stewart de rol die zijn carrière voorgoed zou veranderen: Captain Jean-Luc Picard in Star Trek: The Next Generation. Hij was aanvankelijk 47 en werd door sommigen beschouwd als een ongewone keuze voor een sciencefictionserie, omdat hij vooral bekendstond om zijn klassieke toneelwerk. Toch groeide Picard uit tot een van de meest geliefde kapiteins uit de geschiedenis van Star Trek. Stewart gaf het personage een combinatie van waardigheid, intellect, morele overtuiging en menselijkheid. De serie liep zeven seizoenen, van 1987 tot 1994, en telde 176 afleveringen. Hij keerde bovendien terug in verschillende bioscoopfilms.

Decennia later nam Stewart opnieuw de rol op zich in Star Trek: Picard (2020-2023). In deze vervolgserie treffen we de voormalige kapitein aan in een nieuwe levensfase, geconfronteerd met de gevolgen van zijn verleden en met nieuwe bedreigingen voor de Federatie. De reeks gaf hem de gelegenheid om een vertrouwd personage verder uit te diepen en ook de kwetsbaarheid van ouder worden te verkennen.

Stewart beperkte zich niet tot sciencefiction en superhelden. Hij toonde ook zijn komische kant in Ricky Gervais' Extras, waarin hij zichzelf speelde, en in de Amerikaanse komedieserie Blunt Talk (2015-2016), waarin hij Walter Blunt vertolkte, een Britse televisiepresentator die in de Verenigde Staten zijn carrière probeert uit te bouwen. Daarnaast leende hij zijn stem aan Avery Bullock in de animatiereeks American Dad! en was hij in 2026 te horen als de bizarre, ingebeelde stem van een varkenskop in Riz Ahmeds serie Bait.

Zijn andere grote franchise was X-Men, waarin hij vanaf 2000 Professor Charles Xavier speelde, de wijze mentor en telepathische leider van de mutanten. Hoewel Picard en Xavier uit verschillende fictieve werelden kwamen, deelden ze een geloof in dialoog, verdraagzaamheid en de mogelijkheid om conflicten zonder geweld op te lossen. Stewart keerde meermaals terug als Professor X, onder meer in Logan (2017), waarin hij een ontroerend afscheid leek te nemen van het personage. Hij verscheen later opnieuw in Doctor Strange In The Multiverse Of Madness (2022) en zijn laatste filmrol als Xavier is te zien in het aangekondigde Avengers: Doomsday, dat in december 2026 uitkomt.

Ook op het toneel bleef hij actief. Zijn vertolkingen van onder meer Macbeth en Claudius in Hamlet leverden hem veel lof op. Voor zijn werk ontving hij twee Laurence Olivier Awards en een Grammy. In 2010 werd hij geridderd voor zijn verdiensten voor de dramatische kunsten.

Achter zijn indrukwekkende carrière schuilde bovendien een man die openlijk sprak over de armoede en het huiselijk geweld waarmee hij in zijn jeugd werd geconfronteerd. Hij zette zich later in voor organisaties die slachtoffers van huiselijk geweld ondersteunen.